fundlogos-gr To πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται κατά 85% από το Χρηματοδοτικό Μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου Περιόδου 2009-2014 (ΧΜ ΕΟΧ 2009 - 2014) και κατά 15% από Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Χρήσιμες πληροφορίες για το MARISCA

project page title
  • Σχετικά

    Τον τελευταίο αιώνα η ανθρωπότητα γνώρισε εξαιρετικά υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ωστόσο, σε μεγάλο βαθμό η ανάπτυξη αυτή πραγματοποιήθηκε σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος και χωρίς να εξασφαλίζεται η αειφορία των φυσικών πόρων (Jackson et al. 2001; Butchart et al. 2010).

    Οι Ευρωπαϊκές θάλασσες και ιδίως οι παράκτιες περιοχές επηρεάστηκαν έντονα από πληθώρα ανθρωπογενών πιέσεων (Halpern et al. 2008; Korpinen et al. 2012; Micheli et al. 2013). Σήμερα τα θαλάσσια οικοσυστήματα παρουσιάζουν σημαντική υποβάθμιση, αρκετοί βιολογικοί πόροι έχουν οδηγηθεί σε κατάρρευση και παρατηρείται μεγάλη απώλεια βιοποικιλότητας (Jackson et al. 2001; Diaz and Rozenberg 2008).

    Η υψηλή και ταχέως αυξανόμενη ζήτηση του θαλάσσιου χώρου για διάφορους σκοπούς, όπως για ανθρώπινες δραστηριότητες που σχετίζονται με αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εξόρυξη πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων πρώτων υλών, θαλάσσιες μεταφορές, τουρισμός, οι οποίες ασκούν πολλαπλές πιέσεις επί των θαλάσσιων πόρων, αλλά και η ανάγκη διατήρησης των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, απαιτούν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος (Douvere 2008). Οι ανθρώπινες δραστηριότητες στη θάλασσα τυγχάνουν χωρικής διαχείρισης εδώ και πολλές δεκαετίες (χωρικοί περιορισμοί αλιείας, οριοθέτηση περιοχών εξόρυξης πρώτων υλών, δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών κλπ). Ωστόσο, παραδοσιακά η διαχείριση γινόταν με μια τομεακή προσέγγιση, όπου ο κάθε τομέας ανθρώπινης δραστηριότητας αναπτύσσεται ανεξάρτητα από τους άλλους. Σήμερα η διαχείριση κατά τομείς και ο αποσπασματικός σχεδιασμός θεωρούνται ανεπαρκείς για την αειφορική ανάπτυξη. Η σύγχρονη αντίληψη της οικοσυστημικής προσέγγισης στη θαλάσσια διαχείριση απαιτεί το συντονισμένο σχεδιασμό όλων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, στοχεύοντας μεταξύ άλλων και στην προστασίας της βιοποικιλότητας (Katsanevakis et al. 2011).

    Τα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα παρέχουν μια μεγάλη ποικιλία οικολογικών λειτουργιών οι οποίες άμεσα ή έμμεσα μεταφράζονται σε οικονομικές υπηρεσίες και αξίες για τον άνθρωπο (MEA 2005). Οι θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές φυσικών πόρων, αποτελούν ως επί το πλείστον ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες αν τύχουν αποτελεσματικής διαχείρισης θα συνεχίσουν να παρέχουν βιώσιμες αποδόσεις. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι πόροι έχουν εξαντληθεί λόγω κυρίως των ανθρωπογενών πιέσεων με σοβαρές κοινωνικό-οικονομικές συνέπειες (Remoundou et al. 2009).

    Η κοινωνικό-οικονομική αποτίμηση είναι κεντρικής σημασίας για την ανάπτυξη θαλάσσιων στρατηγικών οι οποίες απαιτούν εντοπισμό και ανάλυση των μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη ή τη διατήρηση μιας καλής περιβαλλοντικής κατάστασης (Good Environmental Status, Οδηγία 2008/56/ΕΚ). Προς αυτήν την κατεύθυνση απαιτείται μία οικονομική εκτίμηση των αγαθών και υπηρεσιών του θαλάσσιου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη σχεδίων δράσης με στόχο την καλή περιβαλλοντική κατάσταση σύμφωνα με τις εφαρμοσμένες πολιτικές και τις κοινοτικές οδηγίες. Πολλά αγαθά και υπηρεσίες που προσφέρουν τα οικοσυστήματα δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε αγορές και συνεπώς δεν υπάρχουν οικονομικές τιμές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτης για την αποτίμηση της αξίας τους. Ωστόσο, για την αποτίμηση αυτών των αγαθών και των μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέθοδοι περιβαλλοντικής αποτίμησης (Bergland et al. 1995; Garrod and Willis 1999; Navrud 2009; Bagstad et al. 2013).

    Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, ως διατομεακό εργαλείο πολιτικής, βασίζεται στην προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα και συμβάλλει στην ολοκληρωμένη διαχείριση των θαλάσσιων περιοχών, στοχεύοντας τόσο στην προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, όσο και στην αειφόρο χρήση των θαλάσσιων και παράκτιων πόρων (Ehler and Douvere 2009; Katsanevakis et al. 2011). Η σύγχρονη υλοποίηση θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων συνάδει με την ταυτόχρονη επίτευξη περιβαλλοντικών και κοινωνικό-οικονομικών στόχων (Ehler and Douvere 2009). Η Οδηγία 2014/89/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν θαλάσσια χωροταξικά σχέδια για τα ύδατά τους το συντομότερο δυνατό και το αργότερο έως το Μάρτιο 2021.